Zadaszony taras z osłonami bocznymi. Źródło: Wikimedia Commons, CC BY-SA
Promieniowanie słoneczne a komfort na tarasie
Zadaszenie chroni przed bezpośrednim promieniowaniem z góry, ale boczne promieniowanie słoneczne – szczególnie w godzinach porannych i popołudniowych – nagrzewa posadzki, meble i ściany budynku. Te nagrzane powierzchnie emitują promieniowanie cieplne długofalowe (podczerwień), które znacząco wpływa na odczuwalną temperaturę w przestrzeni tarasu nawet po zachodzie słońca.
Osłony boczne (rolety, ekrany, żaluzje) ograniczają ten efekt, redukując ilość promieniowania pochłanianego przez elementy tarasu.
Ekrany siatkowe i tkaninowe
Ekrany siatkowe (screen)
Siatki z tworzyw sztucznych (najczęściej PVC lub poliestru z powłoką) o różnym stopniu przepuszczalności światła (openness factor od kilku do kilkunastu procent) łączą funkcję zacieniania z częściowym zachowaniem widoku i przepływu powietrza. Producenci podają wartość współczynnika redukcji promieniowania słonecznego (Fc) – im niższy, tym lepsze zacienianie.
Siatki o jaśniejszej barwie odbijają promieniowanie, ciemniejsze pochłaniają je (i same się nagrzewają). W polskich warunkach lepiej sprawdzają się siatki jasne lub szare z zewnętrzną powłoką odblaskową.
Rolety tkaninowe zewnętrzne
Tkaniny kasety zewnętrznej (acrylan, poliester) są wytrzymałe na warunki atmosferyczne. Dobry materiał powinien mieć deklarowany współczynnik przepuszczalności promieniowania UV oraz odporność na deszcz i wiatr. Rolety w kasecie z prowadnicami są mniej podatne na trzepotanie przy wietrze, co przedłuża ich żywotność.
Przy wyborze rolety zewnętrznej dla polskich warunków ważna jest odporność na zmienne temperatury: materiał powinien zachować właściwości zarówno przy letnim upale, jak i przy mrozach zimą (jeśli kaseta pozostaje na miejscu przez cały rok).
Żaluzje zewnętrzne
Żaluzje z lamelami aluminiowymi lub z PVC pozwalają na regulację kąta lameli, co umożliwia dostosowanie poziomu zacieniania i przepływu powietrza. Przy ustawieniu lameli pod kątem zbliżonym do poziomego przepływ powietrza przez żaluzję jest znaczący, co pomaga w wentylacji przestrzeni. Żaluzje zewnętrzne są droższym rozwiązaniem niż rolety, ale oferują większą elastyczność i trwałość.
Żaluzje bambusowe i trzcinowe
Rozwiązania z naturalnych materiałów (bambus, trzcina, wiklina) są popularnym wyborem do tarasów w stylu śródziemnomorskim. W polskim klimacie wymagają demontażu na zimę lub ochrony przed wilgocią – materiały naturalne są podatne na pleśń przy wysokiej wilgotności.
Pergole z lamelopokryciem regulowanym
Nowoczesne pergole z aluminiowymi lamelami dachowymi obracającymi się wokół osi poziomej łączą funkcję dachu i wentylatora. Obrót lameli reguluje zarówno przepływ powietrza z góry, jak i zacienienie. Przy deszczu lamele zamykają się szczelnie. To rozwiązanie drogie, ale trwałe i funkcjonalnie kompletne dla polskich warunków (zmienne opady, wiatr, duże wahania temperatur między sezonami).
Rozmieszczenie osłon a kierunek słońca
Dla optymalnego zacieniania tarasu na podstawie stron świata:
- Strona południowa – promieniowanie wysokie, latem słońce prawie nad głową w południe. Zadaszenie (dach) chroni skutecznie przez większość dnia.
- Strona wschodnia – promieniowanie poranne, kąt niski. Osłony boczne od wschodu są szczególnie ważne na tarasach przeznaczonych do porannego użytkowania.
- Strona zachodnia – promieniowanie popołudniowe, kąt niski. Taras skierowany na zachód nagrzewa się szczególnie mocno w godzinach 14–18.
- Strona północna – bez bezpośredniego promieniowania w lecie, problem z ogrzewaniem w chłodniejsze dni.
Odporność na warunki atmosferyczne
Polskie lato to nie tylko upał, ale też gwałtowne burze i silny wiatr. Przy wyborze ekranów i rolet należy zwrócić uwagę na:
- Odporność na wiatr (klasy wg EN 13561 dla rolet zewnętrznych: klasy 0–6)
- Możliwość zwijania lub chowania ekranów podczas silnych podmuchów
- Odporność materiałów na promieniowanie UV i wilgoć
Więcej o wentylacji tarasu: Jak wentylacja poprawia komfort werandy latem.
Informacje o ogólnym mikroklimacie: Mikroklimat otwartych werand w Polsce latem.